Szamotuły

Szamotuły występują w dokumentach co najmniej od 1231 roku, kiedy ich właścicielami byli Nałęczowie Szamotulscy. W XV wieku własność Dobrogosta i Wincentego Szamotulskich. Wraz z ręką Katarzyny Szamotulskiej w 1513 roku przeszły na Łukasza Górkę, kasztelana poznańskiego. Po Górkach należały do Rokossowskich, w XVII wieku do Kostków, Łąckich i Kąsinowskich, a w latach 1720-1837 do Mycielskich. Później dobra szamotulskie przeszły w ręce pruskiego następcy tronu Fryderyka Wilhelma, a następnie książąt Sachsen-Coburg-Gotha. W okresie międzywojennym były własnością Skarbu Państwa. Najciekawszy okres w dziejach Szamotuł to wiek XVI i połowa wieku XVII. W tym czasie wielu szamotulan pobierało nauki na Akademii Krakowskiej. Wśród nich wymienić należy Szymona, profesora medycyny w Krakowie; Grzegorza, prawnika i profesora tejże Akademii (zm. 1541), a od 1533 roku rektora Akademii Lubrańskiego w Poznaniu; Wacława, kompozytora i nadwornego kapelmistrza króla Zygmunta Augusta. Ze szkockiej rodziny osiadłej w Szamotułach pochodził również Jan Jonston (1603-1675), sławny w całej Europie lekarz i przyrodnik. W 1926 roku dobra Szamotuły-Zamek należały do Skarbu Państwa. Majątek liczył 1200 hektarów i miał gorzelnię.

Szczeglin

Trzykondygnacyjna, wysoko podpiwniczona, ze sklepioną kondygnacją piwnicy i parteru oraz krytym stropem piętrem, z niewielką przybudówką mieszczącą klatkę schodową i dekoracyjnym wykuszem jest przykładem wieży łączącej funkcje obronne z mieszkalnymi. Kontynuuje tym samym głęboko średniowieczną tradycję rycerskich wież mieszkalnych, jakich najlepszym przykładem jest Xlll-wieczna wieża w Siedlęcinie na Śląsku. Siedziba rycerska w średniowieczu to tylko w nielicznych wypadkach murowany zamek. Najczęściej to drewniana fortalicja lub wieża spełniająca funkcje gospodarcze, obronne i rezydencjonalne. Jeszcze w XVI wieku w Kórniku Górkowie wznieśli drewnianą rezydencję, choć byli najzamożniejszym rodem w Wielkopolsce. Tak naprawdę zasadnicza zmiana nastąpiła dopiero w drugiej połowie XVIII wieku. W szamotulskiej wieży przez czternaście lat (1559-1573) więziona była przez swego męża, wojewodę poznańskiego Łukasza Górkę, Halszka z Ostroga (1539-1582), córka kniazia Eliasza Ostrogskiego, dziedziczka ogromnej fortuny na Wołyniu i Ukrainie. Jej tragiczne losy stały się tematem dramatów Kraszewskiego, Szujskiego, Przeździeckiego.

Paruszewo

Bardzo ładny piętrowy dwór czy raczej pałac, z okazałym portykiem kolumnowym wielkiego porządku zwieńczonym trójkątnym frontonem, z obszernym skrzydłem w tylnej elewacji, zbudowany w 1910 roku zapewne według projektów Stanisława Mieczkowskiego. Swoim neoklasycyzmem

dwór w Paruszewie wyraźnie nawiązuje do stylu polskiego, aczkolwiek w innej niż Winna Góra, Bieganowo czy Dłoń wersji -mniej rozległy, a bardziej strzelisty od tamtych, nakryty prostym dachem w miejsce tak częstego w stylu polskim dachu łamanego. Wysoki poziom artystyczny tej siedziby świadczy o wielkiej biegłości polskich architektów początku XX wieku.

Paruszewo występuje w dokumentach co najmniej od 1294 roku, kiedy to Przemysł II zwrócił je Kościołowi. Z Paruszewa w roku 1358 pisał się Franciszek, a w 1388 Jan, kasztelan przemęcki, oraz Maciej, kasztelan moderski. W 1578 roku właścicielem Paruszewa był Mikołaj Gniazdowski, w 1618 Adam Goliński, w XVIII wieku Łukomscy, w XIX Hulewiczowie. Ci ostatni przenieśli się do Wielkopolski w 1731 roku, kiedy to nieodległe Młodziejewice wniosła w posagu Bojerska podczaszycowi wołyńskiemu Józefowi Hulewiczowi. Po Hulewiczach Paruszewo należało do Błociszewskich.

W 1930 roku właścicielem Paruszewa był dr Stanisław Błociszewski. Majątek w 1926 roku liczył 620 hektarów i miał gorzelnię.

Czerwona Wieś

Skomplikowana bryła tego obszernego dworu jest wynikiem dwóch etapów jego powstawania. Najpierw – około 1845 roku -według projektów wspólnych właściciela Stanisława Chłapowskiego i architekta Karola Wurtemberga wzniesiony został pierwotny budynek. Na początku XX wieku znacznie go rozbudowano. Powstałej rezydencji nadano cechy neorenesansowe. Wurtemberg, jak niemal wszyscy architekci XIX wieku, operował dowolnie stylami. Jest autorem projektu „zamkowego” neogotyckiego pałacu w Śliwnikach, zawierającego klasycyzujące elementy w fasadzie głównej, współpracownikiem Stillera przy budowie neogotyckiego „tudorowskiego” pałacu w Jarocinie, zapewne autorem pałacu w Nowej Wsi koło Kaźmierza, także utrzymanego w stylu neogotyku angielskiego. Ta wielka wiedza o historii stylów i charakterystyczny dla epok schyłkowych brak stylu własnego -co powodował brak wiary w moralną siłę własnych przekonań – obrodziły w sztuce XIX-wiecznej Europy licznymi dziełami, których jedyną wspólną cechą był brak autentyzmu.

Początki Wsi

Czerwona Wieś jest wzmiankowana w dokumentach co najmniej od 1237 roku pod nazwą Czerwony Kościół, używaną do końca XVI wieku. Od roku 1744 aż do drugiej wojny światowej własność Chłapowskich. Z Czerwonej Wsi pochodzili m.in. dwaj znani bracia Chłapowscy, synowie fundatora dworu: Franciszek Chłapowski (1845-1923), lekarz, profesor Uniwersytetu Poznańskiego, jedna z najpopularniejszych postaci Poznania przełomu XIX i XX wieku, oraz Józef Chłapowski (1852-1915), działacz społeczny, od 1901 roku patron – po Maksymilianie Jackowskim – Kółek Włościańskich, do których ogromnego rozwoju walnie się przyczynił. Ostatni właściciel Czerwonej Wsi, Henryk Chłapowski (ur. 1903), kawaler maltański, został zamordowany przez Niemców w Warszawie w 1944 roku. Z Chłapowskich z Czerwonej Wsi wywodził się Roman Chłapowski (ur. 1906), kawaler maltański, który zginął w Warszawie w 1939 roku. W roku 1939 właścicielem Czerwonej Wsi był Henryk Chłapowski. Majątek w 1926 roku liczył 1277 hektarów.

tematy palac niechlod kowalskie waszkowo zaborowo leszno c 2 tematy palac c 2 jerzyn gebice kotowo gorzyce murowana goslina c 3 tematy palac c 3 nietazkowo oporowko gozdawa kruszewo gorazdowo c 4 tematy palac c 4 wielkosc majatku trzebiny szczury wlasciciele dworu pomarzanowice c 5 tematy palac c 5 sliwniki koscielec dzieje turewa wiatrowo jedlec c 6 tematy palac c 6 jurkowo grzybowo czeszewo golejewko historia palacu c 7 tematy palac c 7 koldrab roscinno rudniki taczanow wlasciciele tarczanowa c 8 tematy palac c 8 rawicz sarnowa sieroszewice wegierce rostworowo radomicko c 9 tematy palac c 9 podgrzybow oporowo rod niegolewskich wodki nietuszkowo c 10 tematy palac c 10 miedzianow osowiec kosowo goraj zamek palac c 11 tematy palac c 11 osiek rogalin wyglad palacu piekny ogrod wlasciciele miasta c 12 tematy palac c 12 gospodarz rogalina kolejni wlasciciele skoki tupadly wargowo c 13 tematy palac c 13 wlasciciele dworu 2 zegrowo wierzenica wlasciciel wierzenicy radzewo c 14 tematy palac c 14 pieruszyce dlugie stare lukowo mozdzanow porazyn c 15 tematy palac c 15 bieczyny dabki glugowiec myszkowo przylepki c 16 tematy palac c 16 miedzychod pleszew malinie zrodla malinie plugawice historia siemianic c 17 tematy palac c 17 szamotuly szczeglin paruszewo czerwona wies poczatki wsi c 18 tematy palac c 18 przybyslaw psarskie samokleski duze stare oborzyska wlasnosc burgrabiego c 19 tematy palac c 19 srodka zlotniki radziwillow lipowiec magnuszewice c 20 tematy palac c 20 olesnica szczodrowo szelejewo wlasciciele szalejewa stary grod