Oleśnica

Budując w drugiej połowie XIX wieku nową siedzibę, von Kónigsmarkowie wybrali miejsce w starym parku, w sąsiedztwie starej rezydencji, pozostawiając stary dwór jako oficynę. Podobnie postąpiono w Wąsowie, Szelejewie, Gorzyczkach czy w Granowie, w przeciwieństwie do bardzo wielu innych wypadków, gdzie nową siedzibę stawiano na miejscu poprzedniej, jak w Winnej Górze. Tak więc w Oleśnicy nowy eklektyczny niemiecki dwór bez wdzięku i charakteru stoi w sąsiedztwie starego polskiego XVI II-wiecznego dworu o cechach jeszcze późnobarokowych – niskim parterze, bardzo wysokim dachu polskim łamanym, facjatkach w fasadzie i elewacjach bocznych, z sienią i salonem na osi.

Oleśnica wzmiankowana w 1383 roku jako własność Grzymalitów Oleskich, od około 1677 do 1737 należała do Brezów. Potem od 1746 do Grudzińskich, od 1830 von Zachów, od 1848 von Kónigsmarków, a następnie baronów von Luttwitz, w tym, w roku 1926, barona Rochusa von Luttwitz. W 1939 roku Oleśnica była własnością Niemca barona von Luttwitz. Majątek w 1926 roku liczył 3022 hektary i miał gorzelnię.

Szczodrowo

W ohydny sposób rozbudowany i zniekształcony po wojnie dwór pierwotnie parterowy, nakryty dachem czterospadowym, z dwoma piętrowymi ryzalitami bocznymi zwieńczonymi falistymi szczytami i piętrowym ryzalitem na osi zamkniętym trójkątnym naczółkiem. W tylnej elewacji skrzydło. Dwór wzniesiony przypuszczalnie w drugiej połowie XIX wieku z częściowym wykorzystaniem murów starszej siedziby, rozbudowany na przełomie XIX i XX stulecia. Stare piwnice zachowały się pod skrzydłem w tylnej elewacji, co świadczyć może, że wcześniejszy dwór usytuowany był prostopadle w stosunku do późniejszego, zwróconego już frontem na podwórze folwarku – sytuacja charakterystyczna dla wielu niemieckich dworów, bardzo rzadka w przypadku polskich. Dla polskiego ziemianina dwór w perspektywie ideowej był zawsze miejscem idyllicznego życia na łonie natury. Folwark dworski pełnił rolę niezbędnego zaplecza ekonomicznego. Dla ziemianina niemieckiego odwrotnie, folwark był sercem miejscowości, a dwór niezbędnym mieszkaniem właściciela. Zmiana usytuowania dworu w Szczodrowie, która nastąpiła po przejściu majątku z rąk polskich w niemieckie, jest więc charakterystyczna.

Szelejewo

Pałac neoklasycystyczny z 1908 roku, piętrowy, z czterokolumnowym portykiem jońskim, nakryty niemal płaskim dachem. Obok dworek – później oficyna – z pierwszej połowy XIX wieku i trzy pierwotne oficyny również z pierwszej połowy XIX stulecia. Nieczęsty to przypadek, że nową siedzibę zbudowano w sąsiedztwie dawnej, nie niszcząc starej zabudowy. Dworek parterowy, na planie prostokąta, z dwukolumnowym gankiem zwieńczonym trójkątnym frontonem, nakryty dachem naczółkowy m.

Szelejewo występuje w dokumentach co najmniej od 1310 roku, kiedy to zostafo włączone do powiatu ponieckiego utworzonego przez Henryka, księcia śląskiego. W XVI wieku należało do Pogorzelskich, w końcu XVII stulecia do Unrugów, a w 1732 roku do Franciszka z Bnina Radzewskiego. Potem przez Weronikę z Mycielskich Garczyńską przeszło do Garczyńskich. W 1810 roku majątek objął pułkownik wojsk polskich Franciszek Garczyński. Od 1829 roku właścicielami byli Pruscy. W 1860 roku Szelejewo kupił na licytacji za 168 050 talarów poznański Żyd Lewin Benas. W 1890 roku właścicielem Szelejewa był książę Hugo von Schoenburg-Waldenburg.

Właściciele Szalejewa

Od 1920 roku Szalejewo to własność Stanisława Karłowskiego. W 1598 roku tutejszy kmieć Paweł Porzuczek, prócz zwykłej wyprawy, dał swej córce sześćdziesiąt grzywien posagu. Jego syn Adam natomiast w 1636 roku dat sto złotych altarzyście bractwa różańcowego w Borku. Ponoć w 1848 roku miejscowi chłopi prowadzeni przez Żyda Rubena Wollmanna udali się do Berlina z deputacją, prosząc, aby ich wcielono do Rzeszy Niemieckiej, bo chcą być Prusakami, a nie Polakami. Ostatni właściciel Szelejewa Stanisław Karłowski (ur. 1879), senator RR dyrektor Banku Przemysłowego we Lwowie, od 1917 roku naczelny dyrektor Banku Handlowego w Warszawie i pierwszy prezes Związku Banków w Polsce, został zamordowany przez Niemców 21 października 1939 roku na rynku w Gostyniu. Jego syn Zygmunt (ur. 1913) wraz z żoną Jadwigą (ur. 1914) zostali zamordowani przez gestapo w Krakowie w 1944 roku.

W 1939 roku Szelejewo należało do Stanisława Karłowskiego. Majątek w 1926 roku liczył 1782 hektary i miał gorzelnię.

Stary Gród

Wzniesiony około połowy XIX wieku dwór parterowy, nakryty dachem dwuspadowym z wystawką dachową na osi zwieńczoną trójkątnym frontonem. Z boku nieduża parterowa przybudówka. Pilastrowe podziały oraz półkoliście zamknięte okna wystawki nawiązują do popularnej w tym czasie architektury odwołującej się do willowego budownictwa renesansowych Włoch.

Stary Gród, dawniej zwany Starogrodem, albo po łacinie Antiquum Castrum, był pradawną kasztelanią. Pierwszymi odnotowanymi kasztelanami byli: Niestąp w 1232 roku, Jarost w 1244 roku, Marcin w 1263 roku i Sykstus w 1265 roku. W 1279 roku odnotowany został łowczy starogrodzki Świętomir syn Bożna. W XV wieku właścicielami Starego Grodu byli Starogrodzcy. Małgorzata Starogrodzka w 1488 roku prawowała się z Piotrem Jutroskim o swe wiano. W XVI wieku własność Konarskich, w XVII wieku Sieniutów i Żdżarowskich, potem Wałknowskich. W 1711 roku większość mieszkańców wymarła na morowe powietrze.
Około 1737 roku Stary Gród był własnością Marcina Umińskiego kasztelana krzywińskiego, potem Sokolnickich, Pruskich, Mielżyńskich. W XIX i XX wieku własność Chełkowskich: w 1881 roku Franciszka, w 1909 roku Felicji, a w okresie międzywojennym Józefa Chełkowskiego (1868-1954), pierwszego polskiego starosty w Koźminie w 1919 roku, a później jego syna Krzysztofa. Dwaj bracia Krzysztofa, Edmund Dersław (ur. 1920) i Franciszek (ur. 1899), zginęli w kampanii wrześniowej, a dwie siostry, Zofia Baranowska (ur. 1906) oraz Halina Niegolewska (ur. 1917) wraz z córką Wandą, zginęły w czasie bombardowania Warszawy we wrześniu 1939 roku. W 1939 roku właścicielem Starego Grodu był Krzysztof Chełkowski. Majątek w 1926 roku liczył 465 hektarów.

tematy palac niechlod kowalskie waszkowo zaborowo leszno c 2 tematy palac c 2 jerzyn gebice kotowo gorzyce murowana goslina c 3 tematy palac c 3 nietazkowo oporowko gozdawa kruszewo gorazdowo c 4 tematy palac c 4 wielkosc majatku trzebiny szczury wlasciciele dworu pomarzanowice c 5 tematy palac c 5 sliwniki koscielec dzieje turewa wiatrowo jedlec c 6 tematy palac c 6 jurkowo grzybowo czeszewo golejewko historia palacu c 7 tematy palac c 7 koldrab roscinno rudniki taczanow wlasciciele tarczanowa c 8 tematy palac c 8 rawicz sarnowa sieroszewice wegierce rostworowo radomicko c 9 tematy palac c 9 podgrzybow oporowo rod niegolewskich wodki nietuszkowo c 10 tematy palac c 10 miedzianow osowiec kosowo goraj zamek palac c 11 tematy palac c 11 osiek rogalin wyglad palacu piekny ogrod wlasciciele miasta c 12 tematy palac c 12 gospodarz rogalina kolejni wlasciciele skoki tupadly wargowo c 13 tematy palac c 13 wlasciciele dworu 2 zegrowo wierzenica wlasciciel wierzenicy radzewo c 14 tematy palac c 14 pieruszyce dlugie stare lukowo mozdzanow porazyn c 15 tematy palac c 15 bieczyny dabki glugowiec myszkowo przylepki c 16 tematy palac c 16 miedzychod pleszew malinie zrodla malinie plugawice historia siemianic c 17 tematy palac c 17 szamotuly szczeglin paruszewo czerwona wies poczatki wsi c 18 tematy palac c 18 przybyslaw psarskie samokleski duze stare oborzyska wlasnosc burgrabiego c 19 tematy palac c 19 srodka zlotniki radziwillow lipowiec magnuszewice c 20 tematy palac c 20 olesnica szczodrowo szelejewo wlasciciele szalejewa stary grod